Politieke Boeken

"Inzicht krijgen in de broers Castro zonder het over de vader des vaderlands José Martí te hebben, zonder over de hardhandige repressie onder Gerardo Machando en Fulgencio Batista te speken - respectievelijk in de jaren dertig en vijftig - kan niet. Vooruitblikken betekent onvermijdelijk achterom kijken en vragen stellen." Dat doet Lode Delputte in dit voortreffelijke naslagwerk en boeiende verhaal over Cuba. Het boek is met vlotte pen geschreven, gedoseerd over drie delen; 'Cuba gisteren', 'Cuba vandaag' en 'Cuba morgen'.

Lode Delputte raakte gefascineerd van Cuba door Fidel Castro. In zijn jeugdjaren kwam bij elk familiebezoek de diaprojector uit de kast met de beelden van de fameuze Griekenlandreis die zijn ouders jaren daarvoor hadden gemaakt. Steevast werd er gelachen om ene orthodoxe priester die als twee druppels water op Fidel Castro leek, wie is toch die 'Fidel Castro' vroeg het kleine mannetje Lode Delputte. Die vraag stellen over de man die alleen aan zijn voornaam genoeg heeft, is makkelijker dan hem beantwoorden. Cuba, en daarmee ook Fidel, "beroert, grijpt aan, maakt nieuwsgierig en boos". Enkele jaren geleden ontmoette hij Fidel Castro dan uiteindelijk zelf, nota bene ter gelegenheid van de opening van de nieuwe orthodoxe kerk in Havana centrum.

In dit boek komen gewone en minder gewone Cubanen aan het woord, gezagsdragers en afvalligen, zwarten en blanken, haatdragende Miami-Cubanen; op een enkeling na worden ze allen genoemd met naam en toenaam. Delputte heeft ook Fidels kleindochter uitgebreid geïnterviewd; een jonge vrouw die zich met lief en leed inzet voor de gelijkheid van gender en seksuele diversiteit, vooral de acceptatie van homo's heeft een gigantische spurt omhoog gemaakt, Cuba loopt voorop in de regio en ze doet niet onder voor West-Europa.

Cuba ken je pas als je er woont, eigenlijk kennen alleen de Cubanen Cuba echt. Het land dat sinds de revolutie steeds harder getroffen is door de boycot van de VS. Nadat de Sovjet-Unie uiteenviel had Cuba decennialang grote tekorten omdat geen enkel bedrijf kon leveren aan Cuba, want een containerschip die een Cubaanse haven aandoet krijgt geen toegang tot een Amerikaanse haven. U begrijpt, een compleet geïsoleerd land zal zich eigenaardig ontwikkelen.

De laatste jaren heeft Cuba veel minder last van 'el bloqeo', ze heeft andere partners gevonden. Een van de lasten is dat het vandaag de dag nog steeds niet mogelijk is om in Cuba te pinnen of met creditcard te betalen met Amerikaanse banksystemen (zoals we die in Nederland ook gebruiken). En dat de Amerikaanse overheid het sinds Bush hun onderdanen niet toestaat vrijelijk naar Cuba te reizen, de grootste groep toeristen komt dus niet.

Cuba’s handelspartner China is Cuba goed gezind, mede dankzij Cuba's grote edelmetaal-voorraden. In Havana zijn inmiddels alle stadsbussen vervangen door moderne Chinese. In het hele land kan mobiel worden getelefoneerd en ge-internet. Chinese elektrische scootertjes reden er al voordat de eerste in Nederland werd verkocht. Taxi's zijn massaal vervangen. Havana centrum is weer terug in oude pre-revolutionaire glorie. Nu Venezuela in ruil voor Cubaanse artsen en opleidingen Cuba ruimschoots van olie voorziet behoren stroomuitval en wachtrijen bij de pomp tot het verleden. Cuba is voor snel internet niet aangesloten op het Amerikaanse glasvezelnet dat het eiland nagenoeg raakt, het heeft een glasvezelkabel getrokken naar het veel verder gelegen Venezuela. U ziet, Cuba verandert razendsnel. Ook op het gebied van het vrije woord, zo behoren ‘verboden boeken’ tot het verleden, Lode Delputte vond zelfs een spaanse Mein Kampf in een boekhandel. Ook staan er steeds meer Cubanen op die het systeem openlijk bekritiseren en een grote bekendheid genieten.
Toch gaat het de meeste Cubanen niet snel genoeg, veel Cubanen willen reizen, deelnemen aan het consumentisme, steeds meer Cubanen doen dat ook. En vluchten naar de VS? Cubanen beseffen dat het leven in de VS voor de meesten bepaald niet makkelijk is, dat ze daar zelfs de doden geen graf gunnen, ‘want zelfs sterven kost je de ogen uit de kop’. Amerikaanse televisie blijkt eerder ontnuchterend dan antirevolutionair.

De toekomst voor Cuba? Lode Delputte schetst alle denkbare scenario’s waarvan de revolutie zonder r (evolutie) de meest voor de hand liggende lijkt.